Այս դասընթացը նվիրված է հայ մեծ բանաստեղծ, հանճարեղ կարսեցի Եղիշե Չարենցին: Չարենցը նման է նաիրյան ոգուն՝ արտաքինից պարզ, իսկ ներսից՝ անհուն, բազմահրաշ (այդպես է խոսում հեղինակը նաիրյան ոգու մասին «Երկիր Նաիրի» վեպում): Եկավ գրականություն լուրթ կարոտով ու հրեղեն ուղերձներով: Բազմաբովանդակ ստեղծագործությունների էջերում սքողված ճշմարտություն վեր հանեց,  յուրովի բանաձևեց մեր պատմական սխալները: Գրական իր ուրույն քայլերով հիմք դրեց հայ գրականության նորագույն շրջանին:                                                        Բազմաժանր է նրա ստեղծագործական ներկապնակը. գրել է պոեմներ,ռադիոպոեմներ,ակնարկներ,բալլադներ,չափածո նովելներ, քառյակներ, սոնետներ, վեպեր:                                                                                                                                                                         Մշտապես արդիական են ու փորձառու որսորդի գնդակի պես անվրեպ Չարենցի պատգամները. «Ով հայ ժողովո՛ւրդ, քո միակ փրկությունը քո միասնական ուժի մեջ է»:                                                                                                                                                                    «Թե ուզում ես երգդ լսեն՝ ժամանակիդ շունչդ դարձի՛րկապվիր նյարդով յուրաքանչյուր քո աշխարհին, քո նոր դարին.




Արտաշեսյանների թագավորությունմ․թ․ա․ 189մ․թ․ 1 թվականներին գոյություն ունեցած թագավորություն, որի հիմնադիրը Արտաշես Ա Բարեպաշտն է։ Թագավորությունն իր հիմնադրման սկզբնական շրջանում ունեցել է նվազագույնը 250 հազար կմ2 տարածք, իսկ հզորության գագաթնակետին՝ Տիգրան Մեծի ազդեցության ոլորտը ընդգրկել է շուրջ 3 մլն կմ2 տարածք։ Թագավորության մայրաքաղաքն ի սկզբանե եղել է Երվանդ Դ Վերջինի կողմից կառուցված Երվանդաշատը, ապա Արտաշես Ա-ի կողմից կառուցված է Արտաշատ քաղաքը։ Հետագայում, երբ ստեղծվեց Տիգրան Մեծի աշխարհակալությունը,Արտաշատը ընկավ պետության ծայր հյուսիսում, և Տիգրան ՄեծըԱղձնիքում հիմնադրեց Տիգրանակերտը։



Երկիրը, որի վրա ապրում ենք մենք, Արեգակնային համակարգի 8 մոլորակներից մեկն է: Երկիրը՝ որպես մի հսկա տիեզերանավ, իր հավերժական թռիչքն է կատա­րում տիեզերքում:


Երկիրը պտտվում է Արեգակի շուրջը, այդ պատճառով էլ առաջանում են տարվա եղանակները: Երկիրը պտտվում է իր առանցքի շուրջը, որի հետևանքով էլ առաջանում է գիշեր և ցերեկ հերթափոխը:


Երկրի վրա կա այն ամենը, ինչ անհրաժեշտ է մարդուն ապրելու և աշխատելու համար: Դրա շնորհիվ Արեգակնային համակարգի մոլորակ­ներից (գուցե նաև ողջ տիեզերքում) կյանք գոյություն ունի միայն երկրա­գնդի վրա: Այստեղ ապրում են հազարավոր մեծ ու փոքր ժողովուրդներ, որոնք ստեղծել են իրենց լեզուն, մշակույթը, սովորույթները, տնտեսու­թյունը: Այսօր աշխարհում հաշվվում է շուրջ 200 պետություն: Նրանք տարբերվում են իրենց մեծությամբ, զարգացման մակարդակով: Հա­րուստ երկրները կոչվում են զարգացած, իսկ համեմատաբար աղքատները՝ զարգացող երկրներ: Բոլոր երկրներն ու ժողովուրդները միասին կազմում են ժամանակակից աշխարհը, որը, միասնական լինելով հանդերձ, աչքի է ընկնում ներքին Մեծ տարբերություններով: Մեր հայրենիքը՝ Հայաստանի Հանրապետությունը, աշխարհի պետու­թյուններից մեկն է:

https://elearning.armedu.am/pluginfile.php/76007/course/summary/IMG-20200617-WA0001.jpg

Դասընթաց պարունակում է չորս ենթաթեմաներ, Արդիկան թեմա է, խնդիրները  և ուսումնասիրության առարկան մեզ ուղեկցում են  ամեն օր:

Դասընթացի յուրահատկությունը այն է, որ  յուրաքանչյուր աշակերտ ինքնուրույն նյութեր կհավաքի, կճանաչի մեր երկրում առկա էկոլոգիական խնդիրները  և կձևավորվի որպես ՀՀ ակտիվ քաղաքացի: 


Դասընթացն ուսումնասիրելիս ձեռք կբերենք գիտելիքներ

  • ընդհանուր հասկացություն բազմանկյան մասին,
  • բազմանկյան տեսակների և նրանց հատկությունների ու հայտանիշների  մասին
  • կանոնավոր բազմանկյան մասին,
  • բազմանկյան մակերեսի մասին:

Միջազգային տիեզերական կայան (ՄՏԿ), (անգլ.՝ International Space StationISS), որպես բազմանպատակ տիեզերական հետազոտական համալիր օգտագործվող վարվող ուղեծրային կայան։ ՄՏԿ-ն համատեղ միջազգային նախագիծ է, որին մասնակցում են 15 երկիր (ԲելգիաԲրազիլիաԳերմանիաԴանիաԻսպանիաԻտալիաԿանադաՆիդեռլանդներՆորվեգիաՌուսաստանԱՄՆՖրանսիաՇվեյցարիաՇվեդիաՃապոնիա): ՄՏԿ-ի կառավարումն իրականացվում է՝ ռուսական մոդուլով՝ Կորոլյովում Տիեզերական թռիչքների կառավարման կենտրոնիցամերիկյան մոդուլով՝ Լինդոն Ջոնսոնի անվան Տիեզերական թռիչքների կառավարման կենտրոնից Հյուստոնում։ Եվրոպական «Կոլումբոս» ու ճապոնական «Կիբո» լաբորատոր մոդուլների կառավարումը ղեկավարում են Եվրոպական տիեզերական գործալալության ղեկավարության (ՕբերպֆաֆֆենհոֆենԳերմանիա) ու Ճապոնիայի օդատիեզերական հետազոտությունների գործակալության (ք. Ցուկուբա, Ճապոնիա) կենտրոնները։ Կենտրոնների միջև անցկացվում է ինֆորմացիայի ամենօրյա փոխանակում։

Դեռևս հնադարյան ժամանակներից մարդիկ երկրաչափական որոշ պատկերների վերագրել են խորհրդանշական իմաստ և տվել մոգական նշանակություն։Զարմանշական են համարվել ,այսպես կոչված,կանոնական բազմանիստերւ,որոնք տարբեր մեկնությունների առարկա են դարձել գիտնականների և հոգևորականների ամար ,արտացոլվել քանդակագործների ,նկարիչների ,ոսկերիչների աշխատանքներում։Այս բազմանիստներն օժտված են որոշակի հատկանիշներով

ա) դրանցից յուրաքանչյուրն ուռուցիկ բազմանիստ է 

բ) յուրաքանչյուրի բոլոր նիստերը միմյանց հավասար կանոնավոր բազմանկյուններ են 

գ) յուրաքանչյուրի ամեն մի գագաթում միանում են հավասար թվով կողեր։

Այս դասընթացը նախատեսված է դպրոցականների, ուսուցիչների, ինչպես նաև մեր պատմությամբ հետաքրքրվողների համար: Դասընթացի ընթացքում մենք կուսումնասիրենք Բագրատունիների գլխավորությամբ Մեծ Հայքում անկախ պետականության վերականգնման ու հետագա գործընթացների մասին:

Արշակունյաց «Գահնամակում» Բագրատունիների տոհմը հիշատակվում է երկրորդը: Նրանց է պատկանել թագադիր ասպետի արքունի գործակալությունը, և հաճախ, ըստ իրենց պաշտոնի, անվանվել են Ասպետունի: Բագրատունիների ժառանգական տիրույթը Բարձր Հայք նահանգի Սպեր գավառն էր, իսկ Արշակունիների թագավորության վերացումից (428 թ.) հետո՝ նաև Այրարատ նահանգի Կոգովիտ գավառը՝ Դարույնք ամրոցով: 

V դարի վերջին Սահակ Բագրատունին դարձել է Հայոց մարզպան: VII–VIII դարերում Բագրատունիները ներքաղաքական պայքարում մրցակցում էին Մամիկոնյանների հետ: VII դարում հայտնի էր Հայոց իշխան Աշոտ Բագրատունին: VIII դարում Հայոց իշխանի պաշտոնը մեծ մասամբ վարել են Բագրատունիները և քաղաքական ասպարեզից աստիճանաբար դուրս մղել Մամիկոնյաններին: VIII դարի վերջին նրանք հաստատվել են նաև Տայքի նահանգում ու Կղարջք գավառում (Գուգարքի նահանգ), իսկ IX դարի վերջին Վրաստանում հիմնել են վրաց Բագրատունիների արքայատունը: 

IX դարի սկզբին Բագրատունիներն իրենց տիրույթներին են միավորել Տարոնը, Շիրակը, Արշարունիքը, Աշոցքը, Տաշիրը, Մոկքը, Սասունը, Շիմշատը, ապա` Այրարատի Ոստան Հայոցը: Այս շրջանում նրանց տոհմական կենտրոնը Բագարան քաղաքն էր: IX դարից Բագրատունիները դարձել են Հայաստանի ամենաազդեցիկ նախարարական տոհմը և ժառանգաբար կառավարել երկիրը նախ՝ որպես Հայոց իշխան, ապա՝ իշխանաց իշխան և Հայոց թագավոր (885 թ-ից):