Արցախյան ազատամարտը,Արցախի հայ բնակչության պայքարն հանուն Հայաստանի հետ միացման և ընդդեմ ադրրբեջանական ագրեսիայի։ Հակամարտության երկրորդ կողմն է Ադրբեջանը, որը ձգտում էր նվաճել Արցախը։ 1988թ Ադրբեջանը սանձազերծեց Հայ-ադրբեջանական պատերազմ։ Լավ զինված ադրբեջանական բանակը,ջոկատներից սկսեցին լայնածավալ հարձակումները Հայ-ադրբեջանական սահմանի ամբողջ երկայնքով։Պատերազմի հորձանուտում հայերը ստեղծեցին հայոց ազգային բանակ,որը կազմում էր 20-25 հազար։Ադրբեջանի բանակը  75-80 հազար։Սակայն հայերը կարողացան հետ մղել հակառակորդի գրոհը և ազատագրել Արցախը։Հայկական ուժերի վճռական գործողություններին հակառակորդը չկարողանալով դիմադրել և վախենալով ավելի ծանր կորուստներ կրելու մտքից՝ զինադադար է խնդրում,որը կնքվում է 1994թ մայիսի 12-ին։Արդյունքում հայերը ունենում են 5 հազար զոհ, իսկ Ադրբեջանցիները՝40 հազար զոհ։